Decyzja o rozwodzie rzadko sprowadza się wyłącznie do pytania, czy małżeństwo ma zostać rozwiązane. Bardzo często trzeba jeszcze rozstrzygnąć, czy sąd ma ustalać winę za rozkład pożycia małżeńskiego.
Z punktu widzenia klienta różnica jest duża. Rozwód bez orzekania o winie zazwyczaj wymaga mniej rozbudowanego postępowania dowodowego. Przy rozwodzie z orzekaniem o winie sąd musi natomiast ustalić, czy odpowiedzialność za rozpad małżeństwa ponosi jeden z małżonków, oboje małżonkowie, czy też brak podstaw do przypisania winy. Dochodzą więc świadkowie, wiadomości, dokumenty, nagrania i inne dowody dotyczące często wielu lat wspólnego życia.
Jeżeli stoją Państwo przed taką decyzją, poniżej wyjaśniam, czym w praktyce różni się rozwód bez orzekania o winie od rozwodu z orzeczeniem o winie, który może potrwać dłużej i z czego wynikają różnice w kosztach.
Czy małżeństwo rzeczywiście się rozpadło?
Niezależnie od tego, czy wnoszą Państwo o rozwód bez orzekania o winie, czy o rozwód z winy drugiego małżonka, podstawowa przesłanka pozostaje taka sama.
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym (prawo rodzinne) sąd może rozwiązać małżeństwo przez rozwód, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Ustawodawca przewiduje również sytuacje, w których mimo takiego rozkładu sąd nie może orzec rozwodu, między innymi wtedy, gdy wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci.
Dopiero po ustaleniu, że przesłanki rozwodu zostały spełnione, znaczenia nabiera kwestia winy.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy przyjmuje zasadę, zgodnie z którą sąd, orzekając rozwód, rozstrzyga również, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia. Sąd zaniecha orzekania o winie dopiero na zgodne żądanie małżonków. W takim przypadku skutki są takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.
Oznacza to, że rozwód bez orzekania o winie wymaga zgodnego stanowiska obu stron. Nie istnieje natomiast instytucja wspólnego pozwu o rozwód. Jedno z małżonków wnosi pozew, a drugie przedstawia swoje stanowisko, na przykład w odpowiedzi na pozew.
Rozwód bez orzekania o winie zazwyczaj oznacza mniej dowodów
Jeżeli oboje małżonkowie wnoszą o rozwód bez orzekania o winie, sąd nie musi szczegółowo rekonstruować historii rozpadu związku po to, aby wskazać osobę odpowiedzialną.
Jeżeli jednak nie ma sporu o winę, liczba okoliczności wymagających udowodnienia może być znacznie mniejsza.
W nieskomplikowanej sprawie rozwodowej bez orzekania o winie postępowanie może zakończyć się już podczas pierwszego posiedzenia, szczególnie gdy strony pozostają zgodne także w sprawach dotyczących dzieci i alimentów. Kancelaria opisuje taki przebieg również w poradniku dotyczącym pierwszej rozprawy rozwodowej.
Nie można jednak zagwarantować konkretnego czasu trwania sprawy. Termin rozprawy zależy także od obciążenia właściwego sądu, a zgodne stanowisko co do braku orzekania o winie nie eliminuje sporów o alimenty, władzę rodzicielską czy kontakty z dziećmi.
Co zmienia żądanie rozwodu z orzeczeniem o winie?
Przy rozwodzie z orzeczeniem o winie przedmiot sprawy staje się szerszy.
Jeżeli jeden z małżonków domaga się ustalenia wyłącznej winy drugiego, sąd musi zbadać zachowania, które miały doprowadzić do rozpadu małżeństwa. Nie wystarczy samo stwierdzenie w pozwie, że odpowiedzialność ponosi współmałżonek.
Potrzebny jest materiał dowodowy.
W zależności od sprawy mogą pojawić się zeznania świadków, korespondencja pomiędzy małżonkami, wiadomości SMS, e-maile, dokumenty, fotografie czy inne legalnie uzyskane dowody. Kancelaria szerzej omawia ten problem w materiale dotyczącym dowodów zdrady w procesie rozwodowym. Na stronie wskazano również, że pomoc prawna może obejmować przygotowanie pozwu, ocenę materiału dowodowego oraz opracowanie strategii prowadzenia sprawy.
Czy sąd może uznać winę obojga małżonków?
Tak.Żądanie rozwodu z wyłącznej winy jednego z małżonków nie oznacza, że dokładnie taki wyrok zapadnie.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd może dojść do wniosku, że winę za rozkład pożycia ponosi jeden małżonek albo oboje małżonkowie. Z tego powodu przed sformułowaniem żądania pozwu dobrze przeanalizować również zachowanie osoby, która chce dochodzić wyłącznej winy drugiej strony. W procesie sądowym druga strona może przedstawić własne dowody i zarzuty.
Jako adwokat zwracam uwagę klientom, że decyzja o orzekaniu winy powinna wynikać ze strategii prawnej i realnego materiału dowodowego, a nie wyłącznie z potrzeby uzyskania moralnego potwierdzenia, kto doprowadził do rozpadu małżeństwa.
Ile kosztuje rozwód bez orzekania o winie, a ile rozwód z winą?
Podstawowa opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi obecnie 600 zł. Dotyczy zarówno pozwu o rozwód bez orzekania o winie, jak i pozwu, w którym powód żąda orzeczenia o winie. Wynika to z art. 26 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Istnieje jednak istotna różnica.
Jeżeli rozwód zostanie orzeczony na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku sąd zwraca połowę uiszczonej opłaty od pozwu. Przy opłacie 600 zł chodzi więc o zwrot 300 zł, z uwzględnieniem zasad określonych w ustawie.
Sam wpis sądowy nie pokazuje jednak pełnego kosztu procesu.
Przy rozwodzie z orzekaniem o winie mogą pojawić się dodatkowe wydatki związane z bardziej rozbudowanym postępowaniem dowodowym. Znaczenie ma również liczba rozpraw oraz zakres pracy pełnomocnika. Wynagrodzenie adwokata jest ustalane indywidualnie i zależy od stopnia skomplikowania sprawy.
Dlatego nie byłoby rzetelne stwierdzenie, że każdy rozwód bez winy kosztuje określoną kwotę, a każdy rozwód z winą inną. Można natomiast przyjąć, że im szerszy spór i postępowanie dowodowe, tym większe mogą być całkowite koszty prowadzenia procesu.
Czy alimenty na dzieci zależą od winy za rozwód?
Nie należy łączyć tych dwóch kwestii.
Alimenty na wspólne małoletnie dzieci są rozstrzygane niezależnie od tego, czy sąd orzeknie rozwód bez winy, z winy jednego małżonka czy z winy obojga. Wyrok rozwodowy powinien określić, w jakiej wysokości każde z rodziców ma uczestniczyć w kosztach utrzymania i wychowania wspólnego małoletniego dziecka.
Orzeczenie o winie ma natomiast szczególne znaczenie przy alimentach należnych jednemu byłemu małżonkowi od drugiego.
Co z podziałem majątku podczas rozwodu?
Orzekanie o winie nie przesądza automatycznie o tym, kto otrzyma większą część majątku wspólnego.
Sąd może dokonać podziału majątku już w wyroku rozwodowym, ale tylko wtedy, gdy przeprowadzenie takiego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
Jeżeli pomiędzy małżonkami istnieje poważny spór dotyczący nieruchomości, wartości majątku, nakładów czy udziałów, zagadnienia te bardzo często trafiają do oddzielnego postępowania.
Więcej informacji dotyczących tych rozliczeń znajdą Państwo w artykule kancelarii poświęconym temu, co wchodzi w skład majątku wspólnego, a co pozostaje majątkiem osobistym.
Rozwód z winą czy bez orzekania? Decyzję dobrze podjąć przed złożeniem pozwu
Zmiana stanowiska podczas procesu jest możliwa, jednak dużo bezpieczniej przygotować strategię jeszcze przed wniesieniem pozwu o rozwód.
W Kancelarii Adwokackiej Dominika Żołnowska-Łabuzek prowadzę sprawy dotyczące rozwodów, separacji, alimentów, opieki nad dziećmi oraz podziału majątku. Oferta kancelarii obejmuje także reprezentację w postępowaniu sądowym i pomoc przy ustalaniu sposobu prowadzenia sprawy rodzinnej.
Podczas konsultacji analizuję z klientami nie tylko pytanie, czy żądać orzeczenia o winie. Sprawdzamy również materiał dowodowy, sytuację finansową małżonków, kwestie związane z dziećmi oraz konsekwencje, jakie określony wyrok rozwodowy może wywołać po zakończeniu procesu.
Jeżeli rozważają Państwo rozwód i nie wiedzą, czy lepszym rozwiązaniem będzie rozwód bez orzekania o winie, czy postępowanie zmierzające do ustalenia wyłącznej winy drugiego małżonka, mogą Państwo skorzystać z pomocy Kancelarii Adwokackiej Dominika Żołnowska-Łabuzek.
FAQ – rozwód bez orzekania o winie i rozwód z winą
Czy rozwód bez orzekania o winie jest szybszy?
Zazwyczaj może zakończyć się szybciej, ponieważ sąd nie prowadzi rozbudowanego postępowania w celu ustalenia, kto ponosi winę za rozpad małżeństwa. Czas zależy jednak również od sporów o dzieci, alimenty, kontakty oraz organizacji pracy konkretnego sądu. W prostszych sprawach wyrok może zapaść już po pierwszym posiedzeniu.
Ile kosztuje pozew o rozwód?
Opłata stała od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Taka sama podstawowa opłata obowiązuje bez względu na to, czy żądają Państwo rozwodu bez orzekania o winie, czy z orzeczeniem o winie.
Czy przy rozwodzie bez orzekania o winie część opłaty jest zwracana?
Tak. Po uprawomocnieniu się rozwodu orzeczonego na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie sąd zwraca połowę uiszczonej opłaty od pozwu, z uwzględnieniem zasad określonych w ustawie.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie zawsze oznacza wyłączną winę jednego małżonka?
Nie. Po przeprowadzeniu postępowania sąd może ustalić odpowiedzialność zgodnie z wynikami postępowania dowodowego. Samo żądanie rozwodu z wyłącznej winy współmałżonka nie przesądza treści wyroku.
Czy orzeczenie o winie wpływa na alimenty?
Może mieć bardzo duże znaczenie dla alimentów między byłymi małżonkami. Jeżeli jeden małżonek zostanie uznany za wyłącznie winnego, małżonek niewinny może w określonych warunkach żądać świadczeń także wtedy, gdy nie znajduje się w niedostatku, jeżeli rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej.
