Rozwód kończy małżeństwo, ale bardzo często nie kończy sporów między byłymi małżonkami. Jednym z najtrudniejszych etapów po rozstaniu pozostaje podział majątku. W praktyce wiele osób nie ma pewności, co faktycznie wchodzi w skład majątku wspólnego, a które składniki należą wyłącznie do majątku osobistego każdego z małżonków.
To właśnie na tym etapie pojawiają się pytania o mieszkanie kupione przed ślubem, wspólne kredyty, oszczędności, samochody, firmę jednego z małżonków czy nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny. W kancelarii regularnie prowadzimy sprawy o podział majątku wspólnego małżonków i widzę, że największe problemy zwykle wynikają nie z samych przepisów, ale z błędnych założeń stron.
Wiele osób zakłada, że wszystko po rozwodzie podlega podziałowi. Tymczasem nie każdy składnik majątku wchodzi do majątku wspólnego.
Kiedy powstaje majątek wspólny małżonków?
Według prawa rodzinnego, majątek wspólny powstaje co do zasady z chwilą zawarcia małżeństwa. Jeżeli małżonkowie nie podpisali intercyzy, między stronami zaczyna obowiązywać wspólność majątkowa.
Oznacza to, że przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa zazwyczaj wchodzą w skład majątku wspólnego. Są to na przykład:
- wynagrodzenia za pracę,
- dochodów z działalności gospodarczej,
- oszczędności,
- nieruchomości kupionych po ślubie,
- samochodów,
- wyposażenia domu,
- środków zgromadzonych na rachunkach bankowych,
- części środków emerytalnych.
Nie ma znaczenia, które z małżonków formalnie dokonało zakupu albo na kogo wystawiono fakturę. Jeżeli składnik majątku został nabyty w czasie trwania małżeństwa ze wspólnych środków, zwykle wchodzi do majątku wspólnego małżonków.
Co wchodzi w skład majątku wspólnego?
W praktyce skład majątku wspólnego często okazuje się znacznie szerszy, niż początkowo zakładają byli małżonkowie.
W skład majątku wspólnego wchodzą przede wszystkim składniki majątku nabyte w czasie trwania małżeństwa:
- mieszkania i domy,
- działki,
- samochody,
- środki zgromadzone na kontach,
- wyposażenie nieruchomości,
- oszczędności,
- inwestycje,
- przedsiębiorstwo prowadzone po ślubie,
- dochody z najmu,
- akcje i obligacje.
W sprawach o podział majątku wspólnego bardzo często problem dotyczy także ustalenia wartości majątku oraz tego, czy konkretny składnik rzeczywiście należy do majątku wspólnego.
Niektóre osoby próbują przykładowo wykazywać, że nieruchomość została kupiona wyłącznie z majątku osobistego jednego z małżonków. Wtedy kluczowe znaczenie mają dokumenty, przepływy finansowe i moment nabycia.
Co pozostaje majątkiem osobistym?
Nie wszystko po rozwodzie podlega podziałowi.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy wyraźnie wskazuje, które składniki wchodzą w skład majątku osobistego każdego z małżonków.
Do majątku osobistego należą między innymi:
- przedmioty nabyte przed zawarciem małżeństwa,
- spadki,
- darowizny,
- prawa autorskie,
- odszkodowania za uszkodzenie ciała,
- rzeczy służące wyłącznie osobistym potrzebom,
- nagrody za osobiste osiągnięcia.
Jeżeli więc jeden z małżonków kupił mieszkanie jeszcze przed ślubem, co do zasady taka nieruchomość pozostaje jego majątkiem osobistym.
To jednak nie oznacza automatycznie końca sprawy.
W praktyce bardzo często dochodzi do sytuacji, w której po ślubie finansowany jest remont nieruchomości albo spłacany kredyt z majątku wspólnego. Wtedy pojawiają się rozliczenia nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka.
Nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny
To jeden z najczęstszych problemów w sprawach o podział majątku po rozwodzie.
Wyobraźmy sobie sytuację, w której jeden z małżonków przed ślubem posiadał mieszkanie, ale po zawarciu małżeństwa oboje finansowali generalny remont albo spłacali kredyt hipoteczny ze wspólnych środków.
W takiej sytuacji sąd może rozliczyć nakłady poniesione z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków. Podobnie wygląda sytuacja odwrotna, gdy ktoś inwestuje środki ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny małżonków.
Takie rozliczenia mają bardzo duże znaczenie dla końcowego podziału majątku wspólnego małżonków.
Czy firma jednego z małżonków podlega podziałowi?
To zależy.
Jeżeli działalność gospodarcza została założona w trakcie trwania małżeństwa i była rozwijana ze wspólnych środków, zwykle jej wartość wchodzi do majątku wspólnego.
Sąd bierze pod uwagę między innymi:
- moment założenia działalności,
- źródło finansowania,
- dochody firmy,
- wartość przedsiębiorstwa,
- składniki majątkowe przedsiębiorstwa.
W praktyce sprawy dotyczące firm należą do najbardziej skomplikowanych postępowań o podział majątku wspólnego po rozwodzie. Często konieczne jest powołanie biegłego do wyceny przedsiębiorstwa.
Jak wygląda podział majątku po rozwodzie?
Podział majątku jest możliwy zarówno przed sądem, jak i poza nim.
Jeżeli byli małżonkowie są zgodni co do składu majątku oraz sposobu podziału, możliwy jest umowny podział majątku, często w formie aktu notarialnego.
Jeżeli jednak strony pozostają w konflikcie, konieczne staje się postępowanie sądowe.
Sądowy podział majątku może obejmować:
- podział fizyczny składników majątku,
- przyznanie majątku jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty,
- sprzedaż majątku i podział środków.
W sprawach o podział majątku wspólnego małżonków ogromne znaczenie ma odpowiednie przygotowanie dokumentów oraz ustalenie rzeczywistej wartości dzielonego majątku.
Czy podział majątku można przeprowadzić podczas rozwodu?
Tak, ale wyłącznie wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania rozwodowego.
W praktyce zdarza się to stosunkowo rzadko. Większość spraw kończy się osobnym postępowaniem o podział majątku wspólnego po rozwodzie. Powód jest prosty. Sam rozwód często wiąże się już z dużymi emocjami, a kwestie majątkowe dodatkowo komplikują całą sprawę. Dlatego w wielu sytuacjach bezpieczniejszym rozwiązaniem okazuje się przeprowadzenie odrębnego postępowania o podział majątku.
Jak przygotować się do sprawy o podział majątku?
W sprawach o podział majątku ogromne znaczenie ma dokumentacja.
Przed złożeniem wniosku o podział majątku dobrze zgromadzić:
- akty notarialne,
- umowy kredytowe,
- historię rachunków bankowych,
- dokumenty dotyczące nieruchomości,
- faktury i rachunki,
- dokumentację działalności gospodarczej,
- wyceny składników majątku.
Im dokładniej zostanie ustalony skład majątku wspólnego i majątku osobistego każdego z małżonków, tym łatwiej uniknąć późniejszych sporów.
Pomoc adwokata w sprawach o podział majątku
Proces podziału majątku bardzo często okazuje się znacznie trudniejszy niż sam rozwód. Konflikty dotyczą zwykle pieniędzy, nieruchomości i dorobku całego życia.
W kancelarii prowadzimy zarówno sprawy dotyczące podziału majątku wspólnego, jak i rozliczenia nakładów, ustalania składu majątku czy sporów dotyczących przedsiębiorstw.
Jeżeli potrzebujecie Państwo wsparcia w sprawach o podział majątku po rozwodzie, zapraszam do kontaktu z Kancelarią Dominiki Żołnowskiej-Łabuzek. Pomagam klientom przejść przez postępowanie majątkowe spokojnie, rzeczowo i z pełnym zabezpieczeniem ich interesów.
FAQ, czyli pytania o podział majątku po rozwodzie
Czy po rozwodzie majątek dzieli się zawsze po połowie?
Co do zasady małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Inny podział jest możliwy, ale wymaga wykazania ważnych powodów oraz różnego stopnia przyczynienia się do powstania majątku.
Czy mieszkanie kupione przed ślubem podlega podziałowi?
Zazwyczaj nie. Nieruchomość nabyta przed zawarciem małżeństwa należy do majątku osobistego. Można jednak rozliczać nakłady poniesione z majątku wspólnego, na przykład remont albo spłatę kredytu po ślubie.
Czy kredyt hipoteczny też dzieli się po rozwodzie?
Sąd w sprawie o podział majątku dzieli aktywa, ale sam kredyt nadal wiąże osoby, które podpisały umowę z bankiem. W praktyce trzeba osobno ustalić z bankiem, kto dalej spłaca zobowiązanie.
Czy samochód kupiony w trakcie małżeństwa wchodzi do majątku wspólnego?
Najczęściej tak, nawet jeśli został zarejestrowany tylko na jednego z małżonków. Kluczowe jest to, kiedy i z jakich środków został nabyty.
Czy darowizna od rodziców wchodzi do majątku wspólnego?
Zasadniczo darowizna należy do majątku osobistego osoby obdarowanej, chyba że darczyńca wyraźnie postanowił inaczej i przekazał ją obojgu małżonkom.
