Jeszcze kilka lat temu intercyza kojarzyła się głównie z bardzo zamożnymi osobami albo małżeństwami, które od początku zakładały problemy finansowe. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Coraz więcej par świadomie reguluje kwestie majątkowe, szczególnie gdy jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, posiada większy majątek osobisty albo chce zabezpieczyć się na przyszłość.
W kancelarii często słyszę pytanie, czy intercyzę można podpisać dopiero po ślubie. Odpowiedź brzmi: tak. Rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie trwania związku małżeńskiego.
Dla wielu osób równie ważne pozostaje jednak to, jak intercyza wpływa później na rozwód i podział majątku. W praktyce skutki prawne podpisania intercyzy bywają bardzo istotne, szczególnie gdy małżonkowie przez lata gromadzili wspólny dorobek.
Czym dokładnie jest intercyza?
Intercyza to pojęcie potoczne. W przepisach funkcjonuje jako umowa majątkowa małżeńska.
Taka umowa pozwala małżonkom zmienić ustawowy ustrój majątkowy, który automatycznie powstaje po ślubie.
Zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym (prawem rodzinnym) po zawarciu małżeństwa między małżonkami powstaje ustawowa wspólność majątkowa. Oznacza to, że większość składników nabytych w czasie trwania małżeństwa trafia do majątku wspólnego.
Intercyza pozwala tę sytuację zmienić. Małżonkowie mogą:
- ustanowić rozdzielność majątkową,
- rozszerzyć wspólność majątkową,
- ograniczyć wspólność,
- wprowadzić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.
Najczęściej wybierana pozostaje pełna rozdzielność majątkowa.
Czy intercyzę można podpisać po ślubie?
Tak. Intercyzę można podpisać zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa.
W praktyce wiele osób decyduje się na rozdzielność majątkową dopiero po kilku latach związku. Powody bywają bardzo różne:
- rozpoczęcie działalności gospodarczej,
- problemy finansowe jednego z małżonków,
- ryzyko zadłużenia,
- ochronę majątku rodzinnego,
- kwestie spadkowe,
- planowany rozwód,
- konflikty dotyczące finansów.
W takich przypadkach warto rozważyć podpisanie intercyzy w trakcie małżeństwa. Trzeba jednak pamiętać, że umowa majątkowa małżeńska wymaga formy aktu notarialnego. Nie można sporządzić jej samodzielnie w domu.
Jak wygląda podpisanie intercyzy?
Cała procedura jest stosunkowo prosta.
Małżonkowie wspólnie udają się do notariusza i podpisują umowę majątkową małżeńską w formie aktu notarialnego. Intercyza zaczyna obowiązywać od daty wskazanej w umowie. Co istotne, co do zasady działa na przyszłość. Oznacza to, że majątek wspólny zgromadzony przed podpisaniem intercyzy nadal pozostaje majątkiem wspólnym małżonków.
Dopiero składniki nabyte po zawarciu intercyzy trafiają do majątku osobistego każdego z małżonków.
Co daje rozdzielność majątkowa?
Rozdzielność majątkowa nie oznacza końca małżeństwa ani braku wspólnego życia finansowego. Wielu małżonków nadal wspólnie opłaca rachunki, kupuje nieruchomości albo inwestuje. Różnica polega na tym, że każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem samodzielnie. Każdy odpowiada również swoim majątkiem za własne zobowiązania.
W praktyce intercyza chroni szczególnie wtedy, gdy:
- jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą,
- istnieje ryzyko zadłużenia,
- małżonkowie posiadają duży majątek osobisty,
- jedna strona planuje ryzykowne inwestycje,
- pojawiają się konflikty finansowe.
Rozdzielność majątkowa chroni więc drugiego małżonka przed skutkami części problemów finansowych partnera.
Czy intercyza wpływa na podział majątku po rozwodzie?
Tak i to bardzo wyraźnie. Podział majątku po rozwodzie obejmuje wyłącznie majątek wspólny zgromadzony do momentu ustanowienia rozdzielności majątkowej.
Jeżeli małżonkowie podpisali intercyzę kilka lat po ślubie, późniejszy podział majątku wspólnego będzie dotyczył jedynie składników nabytych wcześniej.
W praktyce oznacza to, że:
- mieszkanie kupione po podpisaniu intercyzy może należeć wyłącznie do jednego z małżonków,
- dochody po ustanowieniu rozdzielności majątkowej nie trafiają automatycznie do wspólnego majątku,
- każdy samodzielnie buduje swój majątek osobisty.
To właśnie dlatego intercyza często pojawia się przy rozwodach przedsiębiorców albo osób posiadających znaczny majątek.
Czy intercyza chroni przed długami?
W wielu sytuacjach tak, ale nie zawsze całkowicie.
Jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, wierzyciel jednego z małżonków co do zasady nie może prowadzić egzekucji z majątku drugiego małżonka. To szczególnie ważne przy działalności gospodarczej.
W praktyce przedsiębiorcy często decydują się podpisać intercyzę właśnie po to, aby zabezpieczyć majątek rodziny przed ryzykiem biznesowym. Trzeba jednak pamiętać, że część zobowiązań nadal może obciążać oboje małżonków, szczególnie gdy wspólnie podpisywali umowy albo kredyty.
Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – na czym polega?
To rozwiązanie znacznie rzadziej spotykane, ale bardzo interesujące. W czasie trwania małżeństwa każdy z małżonków posiada własny majątek osobisty i sam nim zarządza. Po rozwodzie albo śmierci jednego z małżonków następuje jednak wyrównanie dorobków.
Sąd albo strony analizują wtedy, który z małżonków zgromadził większy majątek w trakcie trwania związku małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków ma więc stanowić pewnego rodzaju kompromis między pełną rozdzielnością a klasyczną wspólnością majątkową.
Czy sąd może ustanowić rozdzielność majątkową?
Tak. W określonych sytuacjach rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona przez sąd, nawet bez zgody drugiego małżonka.
Dzieje się tak najczęściej wtedy, gdy:
- jeden z małżonków trwoni majątek,
- pojawiają się poważne długi,
- małżonkowie żyją w rozłączeniu,
- brak współpracy uniemożliwia zarządzanie majątkiem wspólnym.
W wyjątkowych sytuacjach sąd może nawet ustanowić rozdzielność majątkową z datą wsteczną. Takie sprawy wymagają jednak bardzo mocnego uzasadnienia i odpowiednich dowodów.
Czy intercyza wpływa na dziedziczenie?
To częste nieporozumienie.
Intercyza nie pozbawia małżonków prawa do dziedziczenia po sobie. Rozdzielność majątkowa dotyczy ustroju majątkowego, a nie prawa spadkowego. Małżonek nadal może dziedziczyć zgodnie z przepisami albo na podstawie testamentu. Zmienia się natomiast zakres majątku, który będzie wchodził do spadku.
Zalety i wady intercyzy
Nie istnieje jedno rozwiązanie dobre dla wszystkich.
W części małżeństw intercyza daje szerokie możliwości zabezpieczenia majątku i uporządkowania kwestii finansowych. W innych przypadkach może prowadzić do niepotrzebnych napięć.
Największe zalety intercyzy to:
- większa niezależność finansowa,
- ochrona przed częścią długów partnera,
- łatwiejsze zarządzanie swoim majątkiem,
- zabezpieczenie majątku przy działalności gospodarczej,
- prostsze rozliczenia części składników majątku.
Najczęściej wskazywane wady intercyzy to natomiast:
- brak wspólnego budowania majątku,
- konieczność dokładniejszego dokumentowania wydatków,
- problemy emocjonalne między małżonkami,
- bardziej skomplikowane rozliczenia części inwestycji.
Dlatego przed podpisaniem intercyzy dobrze przeanalizować swoją sytuację majątkową i skutki prawne takiej decyzji.
Czy warto podpisać intercyzę?
To zawsze indywidualna decyzja.
Jako adwokat z Kancelarii Dominiki Żołnowskiej-Łabuzek widzę wyraźnie, że świadomość prawna małżonków rośnie. Intercyza coraz częściej przestaje być tematem tabu i staje się normalnym elementem planowania bezpieczeństwa finansowego rodziny.
W szczególności warto rozważyć podpisanie intercyzy wtedy, gdy jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, posiada znaczny majątek osobisty albo istnieje ryzyko poważnych zobowiązań finansowych.
Jeżeli potrzebują Państwo pomocy w sprawach dotyczących rozdzielności majątkowej, rozwodu albo podziału majątku, zapraszam do kontaktu z Kancelarią Dominiki Żołnowskiej-Łabuzek. Pomagam klientom bezpiecznie przejść przez kwestie majątkowe związane zarówno z małżeństwem, jak i rozwodem.
FAQ, czyli Państwa pytania i moje odpowiedzi
Czy intercyzę można podpisać po ślubie?
Tak. Intercyza po ślubie jest dopuszczalna. Małżonkowie mogą podpisać umowę majątkową małżeńską zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie jego trwania.
Czy intercyza musi być podpisana u notariusza?
Tak. Intercyza wymaga formy aktu notarialnego. Umowa podpisana samodzielnie między małżonkami, bez udziału notariusza, nie wywoła skutków prawnych.
Od kiedy działa intercyza?
Co do zasady od dnia wskazanego w akcie notarialnym. Najczęściej będzie to dzień podpisania umowy. Intercyza działa na przyszłość i nie dzieli automatycznie majątku zgromadzonego wcześniej.
