Dziedziczenie a podział majątku – czy spadek otrzymany w trakcie małżeństwa jest wspólny?

Spadek otrzymany w trakcie małżeństwa bardzo często rodzi pytanie, czy odziedziczony dom, mieszkanie, działka albo pieniądze stają się częścią majątku wspólnego małżonków. Odpowiedź jest istotna szczególnie wtedy, gdy po latach dochodzi do rozwodu i podziału majątku.

Co do zasady spadek otrzymany przez jednego z małżonków należy do jego majątku osobistego. Nie zmienia tego fakt, że dziedziczenie nastąpiło już po ślubie i w czasie obowiązywania wspólności majątkowej. Art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zalicza przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie do majątku osobistego, chyba że spadkodawca postanowił inaczej.

Odziedziczyli Państwo mieszkanie w czasie małżeństwa. Czy współmałżonek ma do niego prawo?

Załóżmy, że podczas trwania małżeństwa jedno z Państwa dziedziczy po rodzicu mieszkanie. Małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, wspólnie zarabiają i razem ponoszą koszty życia. Samo istnienie wspólności majątkowej nie powoduje jednak, że odziedziczona nieruchomość automatycznie staje się wspólna.

Jeżeli to Państwo są spadkobiercą, odziedziczone mieszkanie co do zasady trafia do Państwa majątku osobistego. Podobnie będzie z domem, działką, pieniędzmi, samochodem czy innymi składnikami majątku nabytymi w drodze dziedziczenia.

Przy późniejszym podziale majątku po rozwodzie taka nieruchomość nie powinna więc zostać potraktowana tak samo jak mieszkanie kupione wspólnie w czasie małżeństwa.

W Kancelarii Adwokackiej Dominika Żołnowska-Łabuzek zajmujemy się sprawami dotyczącymi prawa rodzinnego, w tym podziałem majątku wspólnego.

Testament może mieć większe znaczenie, niż Państwo zakładają

Nie każda sprawa spadkowa przebiega według dziedziczenia ustawowego.

Jeżeli zmarły pozostawił testament, trzeba w pierwszej kolejności ustalić jego treść i krąg osób powołanych do spadku. Dziedziczenie ustawowe znajduje zastosowanie między innymi wtedy, gdy spadkodawca nie powołał skutecznie spadkobiercy testamentowego. 

Inaczej trzeba ocenić sytuację, gdy testament obejmuje więcej osób albo zmarły wyraźnie rozporządził majątkiem w sposób wpływający na sytuację obojga małżonków. Dlatego przy sporze o to, czy dany składnik wchodzi do majątku wspólnego, nie powinno się opierać wyłącznie na stwierdzeniu: „dostałem to po rodzicach”. Znaczenie mają dokumenty i dokładna podstawa nabycia.

Stwierdzenie nabycia spadku nie jest jeszcze podziałem spadku

W rozmowach z klientami pojęcia te bywają używane zamiennie, choć dotyczą innych etapów sprawy.

Stwierdzenie nabycia spadku służy ustaleniu, kto jest spadkobiercą. Dział spadku prowadzi natomiast do podziału konkretnych składników majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców.

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia, czyli śmierci spadkodawcy. Późniejsze postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdza istniejący już stan prawny. Jeżeli po zmarłym rodzicu dziedziczy kilkoro dzieci, mogą Państwo najpierw uzyskać sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo, przy spełnieniu odpowiednich warunków, akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Dopiero później pojawia się pytanie, co zrobić z konkretnym majątkiem. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, samochód, środki pieniężne albo przedsiębiorstwo, spadkobiercy mogą chcieć ustalić, komu przypadną poszczególne składniki i czy konieczna będzie spłata pozostałych osób.

To właśnie przedmiot działu spadku.

Jak podzielić majątek po śmierci rodziców?

Podział majątku po śmierci rodziców może przebiegać polubownie albo przed sądem.

Jeżeli spadkobiercy są zgodni co do składu spadku, jego wartości oraz sposobu podziału, możliwy jest umowny dział spadku. Jeżeli jednak pomiędzy Państwem powstaje spór, rozwiązaniem pozostaje sądowy dział spadku.

Taki konflikt często dotyczy nieruchomości. Jeden spadkobierca chce zatrzymać dom rodzinny, drugi oczekuje sprzedaży, a kolejny domaga się spłaty swojego udziału.

Przy dokonywaniu działu mogą pojawić się różne rozwiązania, między innymi:

• podział fizyczny, jeżeli charakter majątku na to pozwala,
• przyznanie konkretnego składnika jednemu ze spadkobierców z obowiązkiem spłaty pozostałych,
• sprzedaż majątku i odpowiednie rozliczenie uzyskanej wartości.

Jeżeli strony nie zgadzają się również co do wartości majątku spadkowego, w postępowaniu sądowym może pojawić się konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Co jeśli w odziedziczony dom zainwestowali Państwo wspólne pieniądze?

Właśnie w tym miejscu sprawa spadkowa zaczyna łączyć się z podziałem majątku wspólnego.

Wyobraźmy sobie, że jedno z małżonków dziedziczy po rodzicu dom. Nieruchomość pozostaje jego majątkiem osobistym. W kolejnych latach małżonkowie przeznaczają jednak znaczne wspólne środki na nowy dach, instalację, rozbudowę budynku czy generalny remont.

Sam remont nie powoduje automatycznie, że drugi małżonek staje się współwłaścicielem odziedziczonego domu.

Nie oznacza jednak, że wspólne pieniądze wydane na cudzy majątek osobisty pozostają bez znaczenia przy późniejszych rozliczeniach.

Podczas podziału majątku może pojawić się kwestia nakładów dokonanych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków. Wtedy kluczowe stają się dokumenty, które pozwolą wykazać, jakie prace wykonano, ile kosztowały i z jakiego źródła pochodziły środki.

Podział majątku po śmierci małżonka

Jeszcze inaczej należy spojrzeć na sytuację, gdy umiera jeden z małżonków pozostających we wspólności majątkowej. Nie należy wtedy zakładać, że cały majątek, z którego małżonkowie korzystali, staje się automatycznie majątkiem spadkowym.

Najpierw trzeba oddzielić majątek należący do żyjącego małżonka od części, która po śmierci współmałżonka może wejść do spadku. Dopiero później ustala się, kto dziedziczy tę część na podstawie testamentu albo przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego.

Zapraszam do zapoznania się z pełną ofertą kancelarii, w tym również porad online.

Spadek po rodzicach a rozwód. Co powinni Państwo sprawdzić przed podziałem majątku?

Jeżeli mają Państwo przed sobą podział majątku po rozwodzie, a w czasie małżeństwa jedno z Państwa otrzymało spadek, dobrze zacząć od ustalenia historii poszczególnych składników majątkowych.

Nie wystarczy sporządzić listy tego, co małżonkowie posiadają obecnie. Trzeba odpowiedzieć między innymi na pytania, kiedy dany składnik został nabyty, skąd pochodziły środki, czy podstawą nabycia było dziedziczenie, czy dokonano później nakładów oraz z którego majątku zostały one sfinansowane.

Dopiero taka analiza pozwala ustalić, co rzeczywiście podlega podziałowi.

Kancelaria Adwokacka Dominika Żołnowska-Łabuzek prowadzi sprawy z zakresu prawa rodzinnego, w tym dotyczące rozwodów i podziału majątku wspólnego. Pomoc obejmuje przygotowanie sprawy oraz reprezentację klientów w postępowaniu sądowym.

Kiedy potrzebna jest pomoc adwokata?

Nie każdy spadek musi prowadzić do wieloletniego postępowania. Jeżeli sytuacja majątkowa jest przejrzysta, dokumenty są kompletne, a zainteresowane osoby są zgodne, wiele kwestii można uporządkować bez eskalowania konfliktu.

Trudność pojawia się wtedy, gdy prawo spadkowe zaczyna łączyć się z rozliczeniami między małżonkami. W takich sprawach przed złożeniem wniosku o podział majątku albo podjęciem negocjacji dobrze przeanalizować dokumentację i ustalić prawidłową kolejność działań.

Jeżeli chcą Państwo omówić indywidualną sytuację, mogą Państwo skorzystać z kontaktu z Kancelarią Adwokacką Dominika Żołnowska-Łabuzek. 

FAQ – dziedziczenie a podział majątku

Czy spadek otrzymany podczas małżeństwa jest wspólny?

Co do zasady nie. Przedmioty majątkowe nabyte przez jednego z małżonków w drodze dziedziczenia należą do jego majątku osobistego, chyba że spadkodawca postanowił inaczej. 

Czy mieszkanie odziedziczone po rodzicach podlega podziałowi po rozwodzie?

Jeżeli mieszkanie odziedziczyli wyłącznie Państwo, co do zasady pozostaje ono Państwa majątkiem osobistym i nie podlega podziałowi tak jak majątek wspólny. Osobnego rozliczenia mogą natomiast wymagać nakłady poniesione na nieruchomość w czasie małżeństwa.

Czy współmałżonek ma prawo do połowy pieniędzy otrzymanych przez Państwa w spadku?

Nie wynika to z samego faktu pozostawania w małżeństwie. Pieniądze odziedziczone przez jednego z małżonków co do zasady należą do jego majątku osobistego.

Czy stwierdzenie nabycia spadku oznacza jego podział?

Nie. Stwierdzenie nabycia spadku potwierdza, kto jest spadkobiercą. Jeżeli spadek przypada kilku osobom, później może być potrzebny dział spadku, aby rozdzielić konkretne składniki majątkowe. Spadek nabywany jest już z chwilą śmierci spadkodawcy.